Az dönerliği (understeer) ve aşırı dönerliği (oversteer) etkileyen hususlar nelerdir?
Bir taşıtın az dönerliğini ve aşırı dönerliğini etkileyen faktörler:
Ön ve arka akslar arasındaki yük dağılımı: İç-dış tekerlek yük kayması; bu etki iyi bir yolda 0,3g merkezkaç ivmeden sonra kendini hissettirmeye başlar. İç-dış tekerlek yük kayması neticesinde dış tekerleklerin daha çok yüklenmesi doğal olarak yuvarlanma dirençlerini de arttırır. Bu durum da taşıtı dönülen dairenin dışına doğru çektiğinden etkisi taşıtı az döner karaktere doğru kaydırmak yönündedir.
Lastik karakteri,
Motorun tork akışı,
Süspansiyon geometrisi ve sertliği
Özellikle tipik lastik davranışından dolayı tahrik torku akışı; tork, arka aksa doğru yönlenirse taşıt aşırı dönerlik eğilimi gösterir. Bunun aksine ön tekerlekten tahrikli taşıtlar az dönerlik eğilimlidir. Tahrik kuvvetlerinin etkileri için var oldukları dingillerde çapraz hareket açısını küçülttüklerinden dolayı önde ise taşıtı az dönerliğe, arkada ise taşıtı aşırı dönerliğe doğru kaydırır.
Pnomatik kaster, taşıtı az dönerliğe doğru iter.
Ön aks civarında taşıtın burnunu dönülen eğrinin içine doğru iten aerodinamik bir kuvvet oluşur. Bu taşıtın karakterini aşırı dönerliğe doğru kaydırır.
Tablo: Az Dönerlik ve Aşırı Dönerliği Etkileyen Hususlar
Koşullar |
Daha fazla az dönerlik |
Daha fazla aşırı dönerlik |
Ön lastik basıncı |
Daha düşük |
Daha yüksek |
Arka lastik basıncı |
Daha yüksek |
Daha düşük |
Ön lastik kesiti |
Daha küçük |
Daha büyük |
Arka lastik kesiti |
Daha büyük |
Daha düşük |
Ön lastik genişliği |
Daha dar |
Daha geniş |
Arka lastik genişliği |
Daha geniş |
Daha dar |
Ön lastik kamberi |
Daha pozitif |
Daha negatif |
Arka lastik kamberi |
Daha negatif |
Daha pozitif |
Ön yaylar |
Daha sert |
Daha yumuşak |
Arka yaylar |
Daha yumuşak |
Daha sert |
Ön yalpa azaltıcı |
Daha yoğun/Daha sert |
Daha ince/Daha yumuşak |
Arka yalpa azaltıcı |
Daha ince/Daha yumuşak |
Daha yoğun/Daha sert |
Ağırlık dağılımı |
Daha önde |
Daha arkada |
Ön aerodinamik |
Daha fazla bastırma kuvveti |
Daha az bastırma kuvveti |
Arka aerodinamik |
Daha az bastırma kuvveti |
Daha fazla bastırma kuvveti |
Kaynak: Abdullah DEMİR’in “Taşıt Kullanım Karakteristikleri Açısından Azdönerlik (Understeer) ve Aşırı Dönerliğin (Oversteer) İncelenmesi” [Uluslararası Konferans, Marmara Üniversitesi, 2005] makalesinden derlenmiştir.
