Skandalın Aktörü “Defeat Device”ın Gizemi Nedir?

Defeat device dediğimiz yazılım hilesi, araçların dinamometre testinde kullanılmaktadır. Emisyon ölçümlerini en isabetli şekilde raporlamanın yolu araçların dinamometrede gösterdiği egzoz salınımlarını ölçmektir. Buna göre uygulama, aracın ECM (Elektronik Kontrol Modülü) içerisine yerleştirilmektedir. Defeat device, ECM üzerinden emilimi ölçen cihaza erişme yetisine sahiptir. Bu şekilde hileli yazılım sayesinde sonuçları manipüle edebilmektedir2.

Sonuçlar nasıl manipüle edilmektedir?

Araç tip onay testinde iken dinamometre kalibrasyonu (dyno calibration), testten sonra ise yol kalibrasyonu (road calibration) ile çalışmaktadır.

Peki araç hangi kalibrasyonun işleteceğini nasıl tespit ediyor?  

Aracın direksiyon açı sensörünü, taşıt hızını, motor çalışma/işletim süresini ve barometrik basınç değerlerini inceleyerek aracın yolda mı yoksa dinamometrede mi olduğuna karar veriyor. Çünkü dinamometredeki tip onay testlerinde seyir çevrimleri kullanılmaktadır. Yani  “taşıtın belli bir mesafeyi, belirli zamanda, belli hız ve viteslerde kat etmesi” söz konusudur.

Söz konusu olan bu uygulama yol koşullarına bağlı olarak azot oksitleri (yaygın bilinen ismiyle NOx yada NO ve NO2 miktarlarını) olması gerekenden 10 ile 40 kat arasındaki değerlerde düşük gösteren bir manipülasyon yapmaktadır.

NOx emisyonlarının azaltılması için başvurulan hileli emisyon uygulamasıyla araç başına olacak olan yaklaşık 400 $’lık bir maliyetin oluşmasının önüne geçilmiştir. Ancak emisyon skandalının patlak vermesiyle yapılan bu uygulama her bir araç için 37.500 $’lık cezanın kesilmesine neden olmuştur.

Karayolu taşıtlarından kaynaklanan “yerel kirleticiler” nelerdir?

Motorlu karayolu taşıtlarından kaynaklanan kirletici emisyonlar, taşıt özelliklerinin yanısıra seyir ve ortam koşullarına göre de önemli değişim göstermektedir. Motorlu taşıtlardan kaynaklanan emisyonlar arasında, günümüzde emisyon standartları ile kontrol edilmekte olan ve “yerel kirleticiler” olarak tanımlanan karbon monoksit (CO), yanmamış hidrokarbonlar (HC), azot oksitler (NOx) ve partikül madde (PM) bulunmaktadır. Son 30 – 40 yıl içerisinde bu konuda önemli gelişmeler sağlanmış ve emisyon kontrolü öncesi, ortalama değer olarak, sırasıyla CO, HC ve NOx için 50, 7 ve 2,5 [g/km] mertebesinde olan taşıt emisyonları günümüzde aynı bileşenler için 1,0, 0,1 ve 0,06 [g/km] ve PM emisyonları için de 0,005 [g/km] sınırlarına düşürülmüştür. Bu hedefler, motor çıkışındaki emisyonların egzoz sisteminde katalitik dönüştürücüler ve partikül tutucular yardımıyla daha da azaltılması sonucunda sağlanmaktadır.

Kaynak: Cem Soruşbay, “Kentiçi Ulaşımda Toplu Taşımacılık Sistemlerinin Kirletici Emisyonlar Açısından Değerlendirilmesi”, Transist 2012.

NOx’in etkileri nelerdir?

CO gibi kandaki hemoglobinle birleşmektedir. Ancak en önemli etkisi ciğerlerde nemle birleşerek nitrik asit oluşturmasıdır. Konsantrasyonunun az olması nedeniyle etkisi düşüktür. Zamanla birikim özelliği göstererek solunum hastalıkları bulunan kimseler için tehlike arzetmektedir.

Kaynak: Doç. Dr. Metin Gümüş’ün “Emisyon Kontrol” ders notlarından derlenmiştir.