Az dönerliği (understeer) ve aşırı dönerliği (oversteer) etkileyen hususlar nelerdir?

Az dönerliği (understeer) ve aşırı dönerliği (oversteer) etkileyen hususlar nelerdir?

Bir taşıtın az dönerliğini ve aşırı dönerliğini etkileyen faktörler:

·

Ön ve arka akslar arasındaki yük dağılımı: İç-dış tekerlek yük kayması; bu etki iyi bir yolda 0,3g merkezkaç ivmeden sonra kendini hissettirmeye başlar. İç-dış tekerlek yük kayması neticesinde dış tekerleklerin daha çok yüklenmesi doğal olarak yuvarlanma dirençlerini de arttırır. Bu durum da taşıtı dönülen dairenin dışına doğru çektiğinden etkisi taşıtı az döner karaktere doğru kaydırmak yönündedir.

·

Lastik karakteri,

·

Motorun tork akışı,

·

Süspansiyon geometrisi ve sertliği

·

Özellikle tipik lastik davranışından dolayı tahrik torku akışı; tork, arka aksa doğru yönlenirse taşıt aşırı dönerlik eğilimi gösterir. Bunun aksine ön tekerlekten tahrikli taşıtlar az dönerlik eğilimlidir. Tahrik kuvvetlerinin etkileri için var oldukları dingillerde çapraz hareket açısını küçülttüklerinden dolayı önde ise taşıtı az dönerliğe, arkada ise taşıtı aşırı dönerliğe doğru kaydırır.

·

Pnomatik kaster, taşıtı az dönerliğe doğru iter.

·

Ön aks civarında taşıtın burnunu dönülen eğrinin içine doğru iten aerodinamik bir kuvvet oluşur. Bu taşıtın karakterini aşırı dönerliğe doğru kaydırır.

Tablo: Az Dönerlik ve Aşırı Dönerliği Etkileyen Hususlar

Koşullar

Daha fazla az dönerlik

Daha fazla aşırı dönerlik

Ön lastik basıncı

Daha düşük

Daha yüksek

Arka lastik basıncı

Daha yüksek

Daha düşük

Ön lastik kesiti

Daha küçük

Daha büyük

Arka lastik kesiti

Daha büyük

Daha düşük

Ön lastik genişliği

Daha dar

Daha geniş

Arka lastik genişliği

Daha geniş

Daha dar

Ön lastik kamberi

Daha pozitif

Daha negatif

Arka lastik kamberi

Daha negatif

Daha pozitif

Ön yaylar

Daha sert

Daha yumuşak

Arka yaylar

Daha yumuşak

Daha sert

Ön yalpa azaltıcı

Daha yoğun/Daha sert

Daha ince/Daha yumuşak

Arka yalpa azaltıcı

Daha ince/Daha yumuşak

Daha yoğun/Daha sert

Ağırlık dağılımı

Daha önde

Daha arkada

Ön aerodinamik

Daha fazla bastırma kuvveti

Daha az bastırma kuvveti

Arka aerodinamik

Daha az bastırma kuvveti

Daha fazla bastırma kuvveti

Kaynak: Abdullah DEMİRin “Taşıt Kullanım Karakteristikleri Açısından Azdönerlik (Understeer) ve Aşırı Dönerliğin (Oversteer) İncelenmesi”[Uluslararası Konferans, Marmara Üniversitesi, 2005] makalesinden derlenmiştir.

Dr. Abdullah DEMİR

1973 yılında Trabzon’da doğdu. İlk, orta ve liseyi Trabzon’da tamamladı. 1992 yılında Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğitimi Bölümünü kazandı. 1996 yılında Otomotiv Öğretmeni olarak mezun oldu. 1999 yılında yüksek lisansını tamamladı. 1997-2000 yılları arasında Marmara Üniversitesinde Araştırma Görevlisi olarak çalıştı. 2009 yılında Kocaeli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsünde “Fren Disklerine Uygulanan Kaplamaların Frenleme Performansına Etkisinin Deneysel İncelenmesi” konulu tez çalışmasıyla doktor oldu. Demir, İBB - İstanbul Otopark İşletmeleri (İSPARK) AŞ’de sırasıyla, Teknik İşler Şefi, İşletmeler Müdürü, Etüt Plan ve Proje Müdürü, Etüt ve Planlama Müdürü olarak çalıştı. 2011 yılında Marmara Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü’nde Yardımcı Doçent olarak göreve başladı. Başta otomotiv olmak üzere, güç aktarma organları, alternatif yakıtlar, ulaşım ve otopark yönetimi alanlarında ulusal ve uluslararası dergilerde, kongre ve sempozyumlarda yayımlanmış makale çalışmaları bulunmaktadır. Ayrıca “Güç Aktarma Organları”, “Otopark Uygulamalarında Teknoloji, Çevre ve Emniyet Faktörleri”, 40 bin kelimelik “Otomotiv ve Temel Teknik Bilimler Sözlüğü”, 11 bin kelimelik “Sistem Sistem Otomotiv Teknik Terimler ve Terminolojiler Sözlüğü”, 2500 kelimelik “Otopark Endüstrisi Sözlüğü” gibi yayınları da bulunmaktadır. www.otoguncel.com web sitesinin editörlüklerini yürüten ve wushu spor dalında uluslararası hakem olan Demir, evli ve iki çocuk babasıdır.