Teknik Bilgiler no image

Published on Aralık 19th, 2009 | tarafından Dr. Abdullah DEMİR

0

Yüksek hızlarda araçların kararlı viraj alması

Yüksek hızlarda, viraj denklemleri yanal ivmeden dolayı değişir. Yanal ivmeyi önlemek için lastikler yanal kuvvetler geliştirir ve her bir tekerlekte kayma açıları oluşur.

Şekil 1: Bisiklet Modeli (Tek İzli Taşıt Modeli).
V hızıyla hareket eden bir taşıt için; dönemeç denklemleri;
Kararlı durumdan dolayı; Vx, Vy ve wsabittir.

Merkezkaç kuvveti = Fc=m*R*w 2= m*Vx2/R.

Merkezkaç kuvveti,teker/yol yanal/çapraz temas kuvvetleriyle dengelenmek zorundadır.

Eşitlik: Fyf+Fyr = Fc = m*Vx2/R veFyf*b – Fyr*c=0

Yapısal denklemler: Fyf=Caf*afve Fyr=Car*ar

Bağdaşma: Vx tan(d-af)=(b*w+Vy ve Vx tan(ar)=(c*w-Vy)

Küçük açılar için Vyyi ihmal ederek; Vx=R*w           daf + ar = L/R

Kayma açılarını ihmal edersek;

Fyf=(lr/L)*m*Vx2/R ve Fyr=(lf/L)*m*Vx2/R  

dFyf/Caf + Fyr/Car = L/R

Yanal kuvvetleri elimine edersek;

d= L/R +[(lr/L)/Caf – (lf/L)/Car] * m*Vx2/R

d= L/R + [Wf/ Caf – Wr/ Car] *Vx2/(g*R) şeklinde ifade edilebilir.

(Wf ve Wr sırasıyla ön ve arka akslardaki yükleri ifade eder.)

Wf/ Caf – Wr/ Car azdönerlik gradyenti ya da katsayısı olarak isimlendirilir ve K ile ya daKus ile gösterilir.

Yukarıdaki formül şu şekilde basitleştirilir.

< ?xml:namespace prefix = v ns = “urn:schemas-microsoft-com:vml” />< ?xml:namespace prefix = w ns = “urn:schemas-microsoft-com:office:word” />d = L/R + K *Vx2/(g*R)

Azdönerlik gradyenti daha genel biçimde  olarak tanımlanır [9].

 

Azdönerlik gradyenti taşıt kullanım karakteristiklerini tanımlar. Azdönerlik gradyenti; durağan dairesel harekette tek izli taşıt modeli kullanılarak, ağırlık dağılımı ve viraj sertliğinden tanımlanabilir.

 

d = L/R + K *Vx2/(g*R) denklemi bir taşıtın kullanım karakteristiğini tanımlanması için çok önemlidir. Denklem,yönlendirme açısının; dönemeç yarıçapının ve taşıtın çapraz hareket ivmesine (yanal ivmenin) göre nasıl değiştiğini tanımlar. “K” sıfırsa, taşıt tarafsız/nötr yönlendirmelidir. Taşıt hızı değişirken sabit yarıçaplı bir dönemeçte yönlendirme açısında herhangi bir değişme olmaz. “K” sıfırdan büyükse, taşıt az dönerdir ve sabit yarıçaplı bir dönemeçte yönlendirme açısı artan taşıt hızı ile artar. Benzer şekilde “K” sıfırdan küçükse, taşıt aşırı dönerdir ve sabit yarıçaplı bir dönemeçte yönlendirme açısı artan taşıt hızı ile azalır. Az dönerlik gösteren taşıtlar daima kararlıdır. Fakat taşıt cevabı daha yüksek hızlarda salınımlıdır. Aşırı döner taşıtlar yüksek hızda kararsızdır.

 

Kaynak: Abdullah DEMİRin “Taşıt Kullanım Karakteristikleri Açısından Azdönerlik (Understeer) ve Aşırı Dönerliğin (Oversteer) İncelenmesi“[Uluslararası Konferans, Marmara Üniversitesi, 2005] makalesinden derlenmiştir.

 

Tags:



Yazar Hakkında

1973 yılında Trabzon’da doğdu. İlk, orta ve liseyi Trabzon’da tamamladı. 1992 yılında Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğitimi Bölümünü kazandı. 1996 yılında Otomotiv Öğretmeni olarak mezun oldu. 1996-1999 yılları arasında “Toplu Taşım Araçlarında Otomatik Vites Kutusu Uygulaması ve İşletme Maliyetlerine Etkisi” konulu tez çalışmasıyla yüksek lisansını tamamladı. 1997-2000 yılları arasında Marmara Üniversitesinde Araştırma Görevlisi olarak çalıştı. 2009 yılında Kocaeli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsünde “Fren Disklerine Uygulanan Kaplamaların Frenleme Performansına Etkisinin Deneysel İncelenmesi” konulu tezi vererek doktor unvanını aldı. Demir, İSPARK AŞ’de sırasıyla, Teknik İşler Şefi, İşletmeler Müdürü, Etüt Plan ve Proje Müdürü, Etüt ve Planlama Müdürü olarak çalıştı. 17.11.2011 tarihinde Marmara Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü’nde Yardımcı Doçent unvanıyla öğretim üyeliğine başladı. Başta otomotiv olmak üzere, güç aktarma organları, alternatif yakıtlar, ulaşım ve otopark yönetimi alanlarında ulusal ve uluslararası dergilerde, kongre ve sempozyumlarda yayımlanmış 30 makale çalışması bulunmaktadır. Ayrıca “Otopark Uygulamalarında Teknoloji, Çevre ve Emniyet Faktörleri”, 52 bin kelimelik “Otomotiv ve Temel Teknik Bilimler Sözlüğü”, 2500 kelimelik “Otopark Endüstrisi Sözlüğü”, 11 bin kelimelik “Sistem Sistem Otomotiv Teknik Terimler ve Terminolojiler Sözlüğü” gibi yayımları da bulunmaktadır. Haftalık Otohaber dergisinde yaklaşık 4 yıl süre ile teknik danışmanlık ve okur soruları editörlüğü, www.otomotivbilgi.com web sitesinde yayımlanmış 43 haftalık yazısı, www.otoguncel.com ve www.nenedir.net web sitelerinin editörlüklerini yürütmektedir. Aynı zamanda Wushu spor dalında hem Uluslararası Hakem hem de Merkez Hakem Kurulu Üyesi’dir. Uluslararası Wushu Sanda Hakemlik Kuralları Tercümesi gibi yayımları olan Demir, İngilizce bilmektedir. Evli ve bir çocuk babasıdır.


Üste Git ↑