Dr. Abdullah DEMİR

Kış Koşullarında Araç Bakımı ve Güvenli Sürüş Önerileri - OtoGüncel Oto Haber Sitesi


Özel Dosya Kış lastiklerindeki kar tanesi snowflake işareti

Published on Kasım 6th, 2014 | tarafından Dr. Abdullah DEMİR

0

Kış Koşullarında Araç Bakımı ve Güvenli Sürüş Önerileri

Dr. Abdullah DEMİR

Otogüncel Web Sitesi Genel Yönetmeni

Marmara Ünv. Teknoloji Fakültesi Öğretim Üyesi

KIŞ KOŞULLARINDA ARAÇ BAKIMI VE GÜVENLİ SÜRÜŞ ÖNERİLERİ

“Bir Probleme Girmemek, Probleme Girdikten Sonra Çözmeye Çalışmaktan Çok Daha Kolaydır.”

“Probleme Girmemek için, Tehlikeyi Daha Önceden Görmek ve Tanı/mla/mak Gerekir!”

Sürücüler kış aylarında yaz aylarına göre daha fazla kaza riski taşır. Bu risk “Aracınızı, hava koşullarına uygun doğru lastik ile kullanarak ve güvenli sürüş kurallarına uymak suretiyle ortadan kaldırılır”.

KIŞIN ARAÇ KULLANIMINDA DİKKAT EDİLECEK 4 ÖNEMLİ HUSUS:

1. KULLANIMA HAZIRLIK SAFHASI (ÖN KONTROLLER): Yola çıkmadan önce gerekli hazırlıklar/kontroller yapılmalıdır. Kasım ayında kış lastiklerinizi taktırmak, bir sonraki kış döneminde kullanmak üzere nisan ayında çıkartmak en önemli husustur.

Önemli Hatırlatma:  2012 yılında yayınlanan bir genelge ile tüm Türkiye’de hafif ticari araçlar, otobüsler ve kamyonlara kış lastiği takma zorunluluğu getirildi. Bu uygulama 01 Aralık – 1 Nisan tarihileri arasındadır.

  • Lastik diş derinliklerinin ve lastik havalarının kontrolü: Lastik diş derinlikleri ve lastik havalarının kontrolü buzlu ve kaygan olan yollarda aracın kontrolünü kolaylaştırır.
  • Antifriz kontrolü: Aracınızın radyatöründeki antifriz ve su karışımının ideal ölçüde olması gerekir. Bu karışımdaki ölçünün değişmesi, sıcak ve soğuk koşullarda aracın performansını olumsuz yönde etkiler (Önemli not: Antifriz testi cihazı: Antifriz testi cihazı ile soğutma devresindeki antifriz miktarı kontrol edilir. Refraktometer: Refraktometer kullanarak hem antifriz hem de asit yoğunluğu ölçülebilir.)
  • Cam suyu ve silecek lastiklerinin kontrolü: Cam suyu ve sileceklerin kontrolü uygun görüş sağlar.
  • Akü şarj durumu kontrolü: Aracınızdaki aküyü, üç yıldan fazla bir süredir kullanıyorsanız, kış başlamadan önce servis istasyonuna uğrayıp kontrol ettirin.
  • Fren ve debriyaj balatalarının kontrolü,
  • Aydınlatma sistemi ve ampullerin kontrolü: Aydınlatma ve ampullerin kontrolü kolaylıkla görebilmenizi ve görünürlüğünüzün artmasını sağlar.
  • Araçta bulundurulması gereken malzemeler/ekipmanlar: Sürücüler her türlü olumsuz durumda sorunlarını halletmesi için gerekli ekipmanları araçlarında bulundurmalıdır. Bunlar; kış zinciri, takoz, çekme halatı, yedek lastik, takviye akü kablosu, ilk yardım seti, el feneri, reflektör, yangın söndürme tüpü, kriko, battaniye, yedek ampuller, eldiven ve bir miktar içme suyu araçta bulundurulmalıdır.

2. GÖRÜŞ ALANI VE AÇISI: Bir sürücünün temizlik açısından en titiz olması gereken nokta görüş açısını en iyi seviyede tutmasına imkan sağlayacak cam ve aynalarıdır. Güvenliğiniz için görüş mesafenizin iyi olması gerekmektedir.

Akıldan çıkarılmaması gereken iki husus;

“Trafik 360 Derecedir”

“Trafikte, Görmek ve Görülmek Esastır”

3. YOLCULUK BAŞLANGICI:

  • Araç içerisinde oluşabilecek buhardan sakınmak için havalandırmayı açıp ön cama vermek ve/ya camları açarak hava sirkülasyonu yapmak gerekir.
  • Karlı havalarda yola çıkarken kayma riskinden kaçınmak için, çok kademeli olarak hızlanmak esastır. Tekerlekler kayarsa tekerleklere uygulanan gücü azaltmak için bir üst vites kullanılır.
  • Araç kullanırken hızlı manevra yapılması gerekebileceğini akıldan çıkartmamak ve hareketleri zorlaştırmayacak mümkünse rahat giysiler giymek çok önemlidir.
  • Motoru çalıştırdıktan sonra birkaç saniye beklemenin gerekli olduğu düşünülür oysaki motoru çalıştırdıktan sonra hemen harekete geçmek katalitik konvektörü daha hızlı ısıtacağından daha çabuk devreye girmesini sağlar.
  • Ayrıca sürücü ve yolcular emniyet kemerini takmalı, çocuklar çocuk koltuğunda ve mümkünse arka koltukta seyahat etmelidir. Önemli not:12 yaşından küçük çocuklar arka koltukta seyahat etmelidir.

4. SÜRÜŞ ESNASINDA: Normal hava şartlarında gösterilen dikkatin daha fazlası gösterilmeli ve öndeki araçla aradaki takip mesafesinin mümkün olduğunca çok bırakılması gerekmektedir.

  • Frenlemeler: Kışın fren yapılması gerektiğinde uzayacak fren mesafesinden sürücü olumsuz yönde etkilenebilir. Kış lastikleri, yumuşak karda tam fren duruş mesafesini kısaltacaktır çünkü ön tekerlekler bir kürek işlevi görecek ve aracın önünde kar birikmesini sağlayacaktır. Her zaman fren yapabileceğinizi hesaba katarak gerekli fren mesafesi bırakmak çok önemlidir. Yüksek hızlarda araç kullanmaktan ve ani fren yapmaktan kaçınmak gerekir. Yağmur, kar ve buz koşullarında kontrollü fren yapılmalıdır.
  • Virajlar: Bir virajı alırken, düz bir şekilde yavaşlayınız. Viraj alırken lastiğin kaymasından ve kontrolü kaybetmekten sakınmak için direksiyonu sabit, seri bir hareketle yavaş ve sabit bir hızda kullanmak gerekir.
  • Ön tekerleklerin kontrolünün kaybedilmesi: Ön tekerleklerde direksiyon hâkimiyetini kaybederseniz yol tutuşunu yeniden kazanmak için, ayağınızı gaz pedalından çekerek hızı azaltmak gerekir. Gerekiyorsa, tekerlekleri kilitlemeden fren pedalı üzerine hafifçe basınız.
  • Arka tekerleklerin kontrolünün kaybedilmesi: Önden çekişli bir araçta arka tekerleklerin kontrolü kaybolursa, dengeyi tekrar sağlamak için hafifçe hızlanınız. Arkadan itişli bir araçta ise, arka tekerlekler yol tutuşunu yeniden kazanıncaya kadar ayağınızı gaz pedalından hafifçe kaldırınız. Daha sonra hızınızı tekrar kazanmak için hafifçe faz pedalına basınız. Hiçbir şekilde fren yapmamanız gerekmektedir çünkü fren arka tekerleklerin dengesizliğini arttıracaktır.

Önemli Not: Buzlanma ve Gizli Buzlanma riski köprüler, viyadükler, tepe üstleri gibi çok fazla rüzgar alan ve yan rüzgarlardan çok fazla etkilenen yollarda/yerlerde daha çok olacaktır. Bu yüzden ilerlemekte olduğunuz zeminin altında buzdan bir kütle olabileceğini akıldan çıkarmamak gerekiyor. Buzlanmanın olabileceği düşünülerek virajlarda hızın düşürülmesi ve direksiyonun mümkün olduğunca yavaş çevrilmesi gerekmektedir.

ÖZETLE: Güvenlik her şeyden önce gelmektedir”

BUNUN İÇİN ALTIN KURAL: “Tetikte olunmalı, yavaşlamalı ve kontrolde kalınmalı” 

KONU İLE İLGİLİ ÖNEMLİ SORULAR VE CEVAPLAR

Karlı ve buzlu zeminlerde araç sürerken nelere dikkat edilmelidir?

  • Mutlaka kış lastiği kullanılmalıdır. Çünkü hava sıcaklığı +7 derecenin altına düştüğü koşullarda kış lastiği kullanılmıyorsa lastiğin yol tutuşu zayıflar ve fren mesafesi uzar.
  • Karlı ve buzlu zeminde düşük hızda seyir etmek gerekir; lastiğin yol tutuşu normal hava şartlarına göre daha düşüktür.
  • Gizli buzlanma tehlikesi olan alanlara girerken hız düşürülmelidir.
  • Güvenli sürüşün temel önceliği duruş mesafesidir. Buzlu ve karlı zeminlerde takip mesafesini iki katına çıkarmak gerekir.
  • Yakın mesafede takip eden araç varsa sağ şeride geçip araca yol verilmelidir.

Kış lastiği nedir?

Kış lastiği ile ilgili RMA (Rubber Manufacturers Association – Kauçuk Üreticileri Birliğinin) ve ASTM (American Society for Testing Materials – Amerikan Malzeme Test Birliği) şartlarını sağlayan lastiklerde kar tanesi (snowflake) işareti/sembolü kullanılır. Bu sembolü taşıyan lastikler kış lastiğidir diyebiliriz. Yaz lastiklerinin malzemesi 7 °C ‘nin altındaki sıcaklıklarda sertleştiği için yola tutunması azalmaktadır. Kış lastiklerinin ise, özel profillerinin yanı sıra, üretildikleri malzeme daha yumuşaktır ve 7 °C ‘nin altındaki soğuk hava şartlarında kuru asfalt, kar ve buzda tutunmayı artırmaktadır. Kış lastiği diye adlandırılan lastik, fren özelliğinin yanında çekiş özelliği de artırılmış lastiklerdir.

“Kış lastiği risk yönetimi sağlarken, kar zinciri kriz yönetimi oluşturur”

Kış lastiğinin faydaları ve seçerken dikkat edilecek hususlar nelerdir?

Kış lastiği seçilirken mutlaka araç üreticisinin önerdiği lastik ölçüsü kullanılmalıdır. Bu bilgiler kullanıcı el kitabında veya araç üzerinde (genellikle ön kapı iç tarafında) yazar. Aracın yetkili servisleri de bu konuda bilgi verebilir.

  • Yaz lastiklerinde kullanılan kauçuk, +7 derecenin altında tutunma özelliğini kaybeder. Böylece, kış koşullarında performans düşüklüğü ortaya çıkar ve fren mesafesi uzar. Oysa kış lastiklerinde kullanılan özel kauçuk sayesinde, +7 derecenin altında da lastiğin tutunma özelliği korunarak daha kısa fren mesafesi elde edilir.
  • Kış lastiğinin diş derinliği yaz lastiğine göre daha fazladır. Böylece; kış lastiğinin karlı ve buzlu zemin yol tutuşu artar. Bu da tüketiciler için, çok daha güvenli sürüş performansı demektir.
  • Lastikte bulunan testere şekilli merkezi kanal yapısı frenleme anında etkili kar küreme işlevi görür. Değişken kenar açılı testere şekli karlı ve buzlu zeminlerde üstün çekiş gücü sağlar. Zorlu kış koşullarında bu özelliğe sahip lastikler tercih edilmelidir.
  • Tüm kış lastikleri aynı değildir. Her kış lastiği bünyesinde farklı teknik özellikleri barındırabilir. Aracınıza ve sürüş koşullarınıza en uygun kış lastiğini seçerken bayideki yetkili kişilere danışınız.
  • Seçilen lastiğinin üzerinde kar tanesi (snowflake) işareti/sembolü olmalıdır.
  • Kullanılması gereken kış lastiği yaşanılan bölgeye göre değişiklik gösterebilir, iklim koşulları dikkate alınarak lastik seçimi yapılmalıdır.
  • Kış lastiği ne kadar fazla diş derinliğine sahipse, kışın yollarda o kadar iyi performans gösterir. Kış lastiklerinin diş derinliği 4 mm’nin altında olmamalıdır.
  • Kış lastiğinin üretim yılı kontrol edilmelidir. Son 5 yıl içerisinde üretilmiş olan lastikler tercih edilmelidir.
  • Kış lastikleri 4 tekerleğe de takılmalıdır. 2 adet kış lastiği, sürüş güvenliği açısından yeterli değildir.
  • Kış lastiklerinin değişimi mümkünse en geç Kasım ayı içinde yapılmalıdır.
  • Kış lastiğinin garanti şartları öğrenilmelidir.
  • Güvenliğin yanı sıra yakıt tasarrufu ve uzun ömürlü lastikler tercih edilmelidir.

kis-lastik-simgeKış lastiklerindeki kar tanesi (snowflake) işareti/sembolü

4X4 araçlarda kış lastiği kullanımı gerekli midir?

4×4 araçların çekiş gücüne güvenerek bu araçlarda kış lastiği kullanılmasına gerek olmadığı yönünde yanlış bir algı mevcuttur. Güvenli bir sürüş ve yol tutuş kabiliyeti için soğuk havalarda karlı ve buzlu yollarda kış lastiği 4×4 araçlarda da mutlaka kullanılmalıdır.

Niçin araçta dört lastikte kış lastiği olmalıdır?

Araçta sadece 2 lastiğin kış lastiği olması ani frenleme, viraj alma gibi manevralar sırasında aracın kontrolünü zorlaştırır. Bu nedenle kış lastiklerinin dörtlü set olarak kullanılması önerilmektedir.

“Güvenli Sürüş için 4 Lastiği Değiştirin”

Araçtan çıkarılan lastikler nasıl muhafaza edilmelidir?

Araçtan çıkarılan lastikler; kuru, serin, güneş ışığı almayan ortamlarda güvenli bir şekilde saklanmalıdır. Ya da bu amaca yönelik özel yapılmış depolama tesislerinde muhafaza edilmelidir.

Araçlarda kullanılan lastikler için genel tavsiyeler neler olabilir?

  • Lastiklerinizin havasını en az ayda bir kontrol edin.
  • Karlı ve buzlu yollarda lastiğinizin hava basıncını kesinlikle düşürmeyin.
  • Bozuk satıhlarda yüksek hız yapmayın.
  • Kışın diş derinliğinin 3 mm’den az olması çekişi olumsuz etkiler.
  • Lastiğinizi kaldırım kenarlarına ve sivri yüzeylere çarpmaktan kaçının.
  • Bijon somunlarının sıkılığını düzenli olarak kontrol edin.
  • Uzun yola çıkarken ve araç yüklüyken hava basıncını 2 PSI arttırın.
  • Supap kapaklarını kapalı tutun.
  • Diş derinliği 1.6 mm’ye düşen lastikleri mutlaka değiştirin.
  • Lastiğinizi parlatmak için petrol ürünleri içeren deterjan veya cilalar kullanmayın.
  • Stepne lastiğinizin basıncını da düzenli olarak kontrol edin.
  • Araç üreticisi tarafından onaylanmış ebattaki lastik ve jantları kullanın.

Türkiye’de kış mevsiminin yaklaşmasıyla lastik satışları nasıl bir seyir izlemektedir?

Türkiye’de yaklaşık 14.5 milyon adet lastik satılıyor. Bunun yaklaşık 3.5 milyon adedini yani yüzde 30’unu kış lastikleri oluşturuyor. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’nın yönetmeliği ile yolcu ve yük taşıyan araçlara, aralık ile nisan arasında kış lastiği kullanma zorunluluğu getirildi. İki yıl önce yürürlüğe giren yeni yönetmelikle birlikte artan kış lastiği pazarı yüzde 15’den yüzde 30’a çıktı. 2013’te kış lastiği satışları 1.5 milyon adetlerden 3 milyon adetlere yükseldi. 2014’te bu rakamın 4 milyon adetlere ulaşması öngörülüyor.

OtoGüncel Kış Bakımı Özel Dosya (PDF)

Tags: , , , , , , , , , ,



Yazar Hakkında

1973 yılında Trabzon’da doğdu. İlk, orta ve liseyi Trabzon’da tamamladı. 1992 yılında Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğitimi Bölümünü kazandı. 1996 yılında Otomotiv Öğretmeni olarak mezun oldu. 1996-1999 yılları arasında “Toplu Taşım Araçlarında Otomatik Vites Kutusu Uygulaması ve İşletme Maliyetlerine Etkisi” konulu tez çalışmasıyla yüksek lisansını tamamladı. 1997-2000 yılları arasında Marmara Üniversitesinde Araştırma Görevlisi olarak çalıştı. 2009 yılında Kocaeli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsünde “Fren Disklerine Uygulanan Kaplamaların Frenleme Performansına Etkisinin Deneysel İncelenmesi” konulu tezi vererek doktor unvanını aldı. Demir, İSPARK AŞ’de sırasıyla, Teknik İşler Şefi, İşletmeler Müdürü, Etüt Plan ve Proje Müdürü, Etüt ve Planlama Müdürü olarak çalıştı. 17.11.2011 tarihinde Marmara Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü’nde Yardımcı Doçent unvanıyla öğretim üyeliğine başladı. Başta otomotiv olmak üzere, güç aktarma organları, alternatif yakıtlar, ulaşım ve otopark yönetimi alanlarında ulusal ve uluslararası dergilerde, kongre ve sempozyumlarda yayımlanmış 30 makale çalışması bulunmaktadır. Ayrıca “Otopark Uygulamalarında Teknoloji, Çevre ve Emniyet Faktörleri”, 52 bin kelimelik “Otomotiv ve Temel Teknik Bilimler Sözlüğü”, 2500 kelimelik “Otopark Endüstrisi Sözlüğü”, 11 bin kelimelik “Sistem Sistem Otomotiv Teknik Terimler ve Terminolojiler Sözlüğü” gibi yayımları da bulunmaktadır. Haftalık Otohaber dergisinde yaklaşık 4 yıl süre ile teknik danışmanlık ve okur soruları editörlüğü, www.otomotivbilgi.com web sitesinde yayımlanmış 43 haftalık yazısı, www.otoguncel.com ve www.nenedir.net web sitelerinin editörlüklerini yürütmektedir. Aynı zamanda Wushu spor dalında hem Uluslararası Hakem hem de Merkez Hakem Kurulu Üyesi’dir. Uluslararası Wushu Sanda Hakemlik Kuralları Tercümesi gibi yayımları olan Demir, İngilizce bilmektedir. Evli ve bir çocuk babasıdır.


Üste Git ↑