Hem Alfa Romeo 156 1.6 120 HP hem de 2.5 V6 190 HP araçta aynı hava filtresi kullanılıyor? Neden?

Sn Abdullah Bey, Selamlar. Benim sorum araçlarda kullanılan hava filtreleri ile ilgili. Motorda yanma için hava gerekiyor. Bu hava da filtreden geçerek motora giriyor. Benim aklıma takılan şu. Aynı model araçların hava filtreleri aynı. Ama motor güçleri farklı. Mesele kendi kullandığım Alfa Romeo 156 araç için örnek verecek olursam, 1.6 120 hp’lik araçta da aynı hava filtresi kullanılıyor. 2.5 V6 190 hp’lik araçta da aynı filtre kullanılıyor. Ama bu araçların motor güçleri farklı, güç üretmeleri için gerekli yakıt oranı farklı ve aynı oranda da hava miktarlarının farklı olması gerekmez mi? Sonuçta kullanılan hava filtresi aynı ve hava filtresinin hava geçirgenlik kapasitesi de aynı. Bu konu hakkında bilgi verirseniz çok memnun olurum. Selamlar, iyi günler. Onur Çelik

Sayın Onur Çelik,

Öncelikle gösterdiğiniz ilgiye teşekkür ederim. Sorunuzu yanıtlamaya başlamadan önce kısaca hava filtresini tanıtmak ve görevinden bahsetmek isterim. Hava filtresi, motorun yakıtı tepkimeye sokma işlemi için ihtiyaç duyduğu oksijeni (O2) içeren havayı dış ortamdan alan parçadır. Hava filtresi aynı zamanda dışarıdan gelen havayı temizleme görevini de üstlenir. Gelelim sorunuzun cevabına. Hava filtresinin direk olarak motorun beygir gücünü ya da motorun performansını arttırmak gibi bir görevi yoktur. Sadece etkisi vardır. Bunu çeşitli etkenleri bir araya getirerek yapmaktadır. Aynı marka araçlar değişik güç ve performanstaki motorlarında aynı tip hava filtresini kullanmaktadır bunu zaten sizde belirtmişsiniz. Bunun özel bir sebebi bulunmamaktadır. Sadece üretim standardı oluşturmak ve maliyeti düşürmek için yapılıyor olabilir. Yukarıda belirttiğim gibi hava filtresinin ana görevi motorda yanma olayının gerçekleşmesi için gerekli havayı içeri almak, alınan havanın mümkün mertebe temizlenmesini/filtrasyonunu sağlamaktır. Hava filtresi ve emiş yolunun motor gücünü etkileyecek en önemli yapısal özelliği filtreye açılan ve filtreden havanın emiş hattına iletildiği kesitlerin büyüklükleridir.  Bu kesitler farklılık arz etmektedir. Bu farklılıklar üzerinden motor gücü farklılıkları tölare edilmektedir.

Yeri gelmişken hava filtresiyle ilgili nasıl kullanılmalı ve bakımları nasıl yapılmalı gibi konulara da kısaca değinmek isterim. Hava filtresinin aracın fazla yakıt tüketmesinde direkt etkisi vardır. Tıkanmış bir hava filtresi aracın maksimum beygir gücüne ulaşmasını engellediği gibi aracın fazla yakıt tüketmesine ve motorda güç kaybına neden olur. Motorda basit bir yedek parçaymış gibi görünen hava filtresi kirlendiğinde, motora kirli hava girmesine neden olur. Motora kirli hava girdiği için oksijen miktarı yetersiz kalır ve silindirlerin içindeki yanma kalitesi de düşer. Yakıtın tamamını yakacak düzeyde oksijen olmadığından silindirlerin içindeki ateşleme sonucunda oluşan patlama ve yanma yetersiz kalır. Bu da motor motorun maksimum torka ulaşmasını engeller ve motorda güç kaybına ve yakıtın israfına neden olur. Hava filtresi normal koşullarda 10 ya da 15 bin kilometrede bir yapılan periyodik bakımlarda değiştirilir. Ancak tozun, toprağın bol olduğu Türkiye’de 5 ile 7,5 bin km’de bir hava filtresini değiştirmekte fayda vardır. Umarım yardımcı olabilmişimdir. İyi günler.

Abdullah Çalışır

İçten yanmalı motorlarda motor yağının görevleri nelerdir?

Benzinli ve dizel motorlarda motor yağının 6 temel görevi vardır.

1.Sürtünmelerin azaltılması: Birbiri üzerinde kayan metaller arasında sürtünme meydana gelir. Bu yüzeyler arasında kullanılan sürtünmeyi azaltıcı bir madde sayesinde hem sürtünme kuvvetleri azaltılabilir hem de metallerin aşınması engellenebilir. Sürtünme yüzeylerinin yağlanması sıvı yağlama (Sıçratma yöntemi) ve film yağlama (Yağ filmi) şeklinde ikiye ayrılır.

Sıvı yağlama yönteminde, katı malzemenin sürtünme yüzeyleri arasında kalın bir yağ filmi oluşturulur. Bu film yüzeylerin direkt temas etmesine engel olur. Her iki malzeme arasındaki sürtünme sıvı yağlama ile büyük ölçüde azaltılmış olur. Örneğin rulmanlar bu yöntem ile yağlanırlar.

Yağ filmi yönteminde ise yüzeyler arasında teşekkül eden yağ filmi oldukça incedir. Sıvı yağlama yöntemi ile karşılaştırıldığında bu yöntemde yüzeylerdeki aşınma miktarları daha fazladır. Bu yöntemde birbiri ile çalışan parçaların sürtünme yüzeylerinde düzgünsüzlük (Pürüz) varsa, parçaların yüzeyleri birbirleri ile temas edebilir. Hatta sıcaklığın artması ile birlikte büyük hasarlar meydana gelebilir. Bu yüzden yağ filmini teşekkül eden yağ tipi uygun seçilmelidir. Üst piston segmanının bulunduğu yerdeki yağ filmi örnek olarak gösterilebilir.

2.Soğutma: Motorun parçaları yanma neticesinde ortaya çıkan sıcaklık ve sürtünmeden dolayı meydana gelen ısınmaya bağlı olarak sürekli ısınırlar. Yağ bu sıcaklığı üzerine alır ve dışarı atarak parçaların soğumasına yardımcı olur.

3.Sızdırmazlık: Yağ filmi temas eden metal yüzeyleri arasında teşekkül eder ve sızdırmazlık sağlar. Özellikle piston ile silindir arasında oluşan yağ filmi yanmış gazların veya sıkıştırılmış karışımın krank haznesine kaçmasına izin vermez.

4.Gerilim dağıtma: Motor yağı motorda meydana gelen basıncı üzerine alır ve bu basıncı dağıtarak yağ filminin kırılmasına engel olur.

5.Paslanmayı önleme: Motor yağı içerisinde paslanmayı ve korozyonu engelleyici katkılar vardır. Motorlarda, yakıt içerisinde sülfirik asit ve su gibi paslanmayı ve korozyonu hızlandıran maddeler bulunur. Motor uzun süre kullanılmadığında veya ortam sıcaklığı çok düşük iken, paslanmanın en büyük nedenlerinden biri sudur. Oksidasyon ve korozyon engelleyici katkı maddeleri motor yağında bulunmaktadır.

6.Temizleme: Yanma sonrasında ortaya çıkan ve yağa karışan yabancı maddeler yağ kanallarına yapışarak yağın geçişini zorlaştırır, parçaların üzerlerine yapışarak aşınmaya neden olurlar. Motor yağı bu yabancı maddeleri toplayarak yağ karterine taşır.