Neden sıfır kamber!

Sıfır kamber uygulanmasının ana sebebi, lastiklerin dengesiz aşıntılarını engellemek içindir. Eğer tekerleklere eksi veya artı kamber verilirse, tekerleğin dönüşü esnasında lastiklerin iç ve dış tarafında dönüş yarıçaplarında farklılık meydana gelecektir. Ancak lastiklerin dönme hızı iç ve dış tarafta aynı olacaktır. Bunun sonucunda lastiğin bir tarafı yol yüzeyinde patinaj çekerek diğer tarafla birlikte dönmeye çalışacak ve bu durum lastiğin bir tarafının düzensiz aşınmasına sebep olacaktır.

Tekerlek düzen ayarı nedir?

Dengeli bir sürüş için aracın muntazam bir düz hat performansına, dönemeçler etrafında sürüş için viraj alma performansına, döndükten sonra düz hat konumuna dönebilmesi için toplama kuvvetine ve lastiklere yoldan gelen bir darbe vesaire olduğunda süspansiyona ilişkin şokları yumuşatabilecek özelliklere sahip olması gerekir. Bu nedenle, araçların tekerlekleri yere belli açılarda olacak şekilde yerlerine monte edilmiştir. Bu açılara “tekerlek düzen ayarı”adı verilir.

Tekerlek çevre kuvveti nedir? Nasıl hesaplanır?

Tekerleğe bir MT momenti etki ediyorsa, ivmesiz harekette denklemine göre

Fx = MT/r – FR

bulunur. MT/r oranına tekerlek çeki kuvveti denir.

Tekerlek çevre kuvveti = Tekerlek çeki kuvveti – Yuvarlanma direnci (FR)

Ancak burada bulunan çevre kuvveti sınırsız olmayıp, zeminle lastik tekerlek arasındaki kuvvet bağlantısına bağlıdır.

μ, kuvvet bağlantı katsayısını gösterirsek,

Fx = μ Fz

çevre kuvvetinin alabileceği değerler bulunur.

Kuvvet bağlantı katsayısı lastiğin dönerken zemin üzerinde kaymasına bağlıdır.

Tekerleklerde kayma

Kuvvet bağlantı katsayısı lastiğin dönerken zemin üzerinde kaymasına bağlıdır.

Kaymasız yuvarlanan bir tekerlek bir dönüşünde yuvarlanma çevresi adı verilen U mesafesini kat eder. U = 2.π.R’den hesaplanan R’ye dinamik tekerlek yarıçapı denir.

Tekerleğin yuvarlanarak eriştiği çevresel hız, taşıt hızı v den farklı ise kayma olmaktadır. Bu iki hızın farkının büyük olan hıza oranına kayma denir. Kayma hep pozitif olsun diye frende ve tahrikte iki farklı ifade kullanılır. Kayma 0 ile 1 arasında değerler alır.

Taşıtlarda enerji dönüşümü nasıl gerçekleşir?

Fosil bazlı yakıt kullanan karayolu araçlarında yakıt tüketimi; araç ağırlığının düşürülmesi, yol ve sinyalizasyondaki trafik akışını düzenleyen iyileştirmeler, araç bileşenlerinin verimlerinin artırılması gibi uygulamalar ile düşürülebilmektedir. Yalnızca taşıt söz konusu olduğunda, taşıt bileşenlerinin her enerji dönüşümü adımında kayıplarının azaltılması, birbirleri ile etkileşimli olduğu durumlarda en yüksek verimli noktalarda çalıştırılması ile yakıt tüketimi ve egzoz gazları oranları düşürülebilir.

Sistemin enerji dönüşümü analizi yapılırken en az üç enerji dönüşümü adımından bahsedilebilinir. Bunlar; yakıtın kaynağından alınarak araç üzerinde kullanılabilir hale getirilmesi ve depolanması, araç deposundaki yakıtın tekerleklerde mekanik enerjiye dönüştürülmesi, tekerleklerdeki mekanik enerjinin menzile dönüştürülmesi aşamalarıdır.

Her enerji dönüşümü aşamasında enerji kayıpları gerçekleşmektedir. İlk aşamada rafinasyon ve yakıtın hazırlanmasında harcanan enerji kayıpları, ikinci aşamada elde edilen yakıtın tekerleklerde harekete dönüştürülmesinde gerçekleşen mekanik kayıplar, üçüncü aşamada ise araç aerodinamiği ve yol yüklerinden dolayı gerçekleşen kayıplar söz konusudur.

Kaynak: Ali Boyalı, Hibrid Elektrikli Yol Taşıtlarının Modellenmesi ve Kontrolü, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 2008.

Tekerleklerde oluşan kaymaya farklı bir bakış…

Bir tekerleğe uygulanan güç, o tekerlekte mevcut olan çekişi aşarsa kayma meydana gelir. Olası çekiş gücü, bu durumda azaltılır. Aracın hızlanmasından veya viraj almasından kaynaklanan ağırlık aktarımı/transferi, her bir lastik üzerindeki ağırlığı değiştirdiğinden dolayı lastiklerin olası çekiş gücünü etkiler.

SUV’ların kış bakımı

Sıcaklıkların büyük ölçüde düştüğü ve soğukların kendini iyiden iyiye hissettirdiği bu günlerde sorunsuz bir otomobil için mutlaka otomobilinizi kışa hazırlamalısınız. İklim koşullarının ani değişmeler gösterdiği bir dünya gerçeği var ortada. Bundan dolayı güzde bile sıfırın altında sıcaklarla, karla, buzla ve aşırı derecede yağışlarla karşılaşmak mümkün. Normal şartlarda sorun olmayan bir olumsuzluk, kış şartlarında tehlikeli olabilmektedir. Bu nedenle, kış bakımı büyük önem taşımaktadır. Kışın aşırı soğuk, kar, buz, otomobil sürüşünü çok tehlikeli hale getirebildiğinden benim güzün ve kışın mümkün mertebe sorunsuz bir otomobil isteyenlere yapabileceğim öneriler paketi şu şekildedir. Sert kış şartlarında hasar ve yaralanmalı kazalardan korunmanın yolu, mecbur kalmadıkça araç kullanmamaktır. Soğuk, sisli, yağışlı ve karlı havaların yaklaştığı şu günlerde otomobil kullanmak her zaman olduğundan daha risklidir. Havaların soğumasıyla birlikte öncelikle antifrizinizin donma derecesi ayarlanmalı, termostatın durumu kontrol edilmelidir. Soğutma sisteminde kaçak olup olmadığı kontrol edilmeli, kalorifer sistemi gözden geçirilmeli ve lastiklerin kontrolü ve hava ayarları yapılmalıdır. Kışın kullanacağınız lastiklerin diş derinliğinin de en az 3 mm olmasına azami önem vermelisiniz. Akü kontrol edilmeli, ışık sisteminin ayarları ve şiddetleri kontrol edilmeli, fren sistemi ve far ayarları gözden geçirilmelidir. Silecekler ve su püskürtme sisteminin iyi durumda olması sağlanmalı ve en önemlisi araçta bulundurulması zorunlu olan araç ve gereçlere, patinaj zinciri ve çekme halatı eklenmelidir. Soğukların da etkisiyle yollardaki çukurlar, lastik ve tekerlere zarar verir. Ayrıca, tuzun paslanmaya sebep olduğunu ve küçük çakıl taşlarının da boyayı zedelediği akıldan çıkarılmamalıdır. Aracınızın, dört-teker çekiş özelliğini test edin. Kaygan koşullarda üstün çekiş sağlaması, dört çekişli araçların en büyük satış nedenidir. Çoğu sürücünün yaz aylarında 4 çekişe ihtiyacı olmaz. Çok düşük bir bakımı gerektirmekle birlikte dört çekiş sisteminin kıştan önce düzgün çalışıp çalışmadığını kontrol etmekte fayda vardır. Bu arada tüm işletme maddelerinin motor, şanzıman ve diferansiyel gibi- seviyelerini kontrol edin. Kullanılan yağların viskozitelerine (akıcılık özelliklerine) azami dikkat sarf edilmelidir. Kış geldiğinde dışarıdaki sıcaklık düşer. Gecenin tüm soğuğundan sonra motorun içindeki yağın akıcılık özelliği azalır yani viskozitesi artar. İlk çalışma anında katılaşmış yağın motor içindeki dolaşımı akıcılığı yüksek olan yağ kadar iyi olmaz. Ayrıca kirli yağ motor içinde temiz yağ kadar kolay dolaşmaz. Şunu da hatırlatmamın faydalı olacağı kanısındayım. Kışın yolda kalma ve kaza risklerine karşı alabileceğiniz en iyi önlemlerden biri de, otomobilinizin kasko sigortasını yaptırmanızdır. Herhangi bir kaza veya arıza sonucunda yolda kalmanız halinde yapacağınız çekici, ulaşım giderleri gibi masraflar otomobilinizin kasko priminden çok daha yüksek olabilir. Dr. Abdullah DEMİR – 16/12/2010

2009 model Ford Fiesta Trend’in stepnesi neden araca takılan lastiklerden daha küçük?

2009 yılında stil donanım 0 km Ford Fiesta Trend araç satın aldım. Normal trend modelinde 175/65 R14 lastikler ve 14 inç çelik jantlar, 175/65 R14 stepne bulunmaktadır. Satın aldığım trend stil pakette 195/50 R15 lastikler ve 15 inç mevcut ve alüminyum alaşımlı jantlar ve 175/65 R 14 stepne bulunmakta. Normal lastikler 15 inç olduğu halde stepne jant ve lastiği 14 inç. Bu bana ilginç ve anlamsız geldi. Ford Satış Sonrası Hizmetleri aradım fakat bana bunun standart olduğu söylendi. Lastik ile ilgili bir sorun olduğunda ve 3 lastik 15 inç ve 4. lastik olarak kullanacağım stepne 14 inç olması aracı kullanan kişi ve araca bir sorun oluşturur mu? Herhangi bir sorun oluşturma ihtimali varsa yanlışlığın düzeltilmesi için ne yapmalıyım? Görüşlerinizi bekliyorum.

Değerli Okuyucum;

583,1 mm çaplı 195/50 R15 lastikler 50 serisi lastikler iken, 576 mm çaplı 175/65 R14 lastikleri ise 65 serisindedir. Lastik seçim tabloları incelendiğinde; bu her iki lastikte 566,64 ile 595,55 mm arasındaki bir çap değerine sahiptir. Ancak dört lastiğinde aynı olması koşuluyla bu iki lastik birbirinin yerine kullanılabilir. Peki neden normal boyutlardan farklı stepne? Ford, bu durumu hazırlamış olduğu broşürlerde belirtmiştir. Alıcısına daha uygun fiyatlı bir otomobil sunmak için stepneleri mini boyda seçmiş. Bence hem trafik güvenliği hem de kurumsal imaj açısından uygun olmayan bir uygulama. Bu tür araçlarda stepne kullanımında dikkat edilecek bazı hususları sizlerle paylaşmak isterim. Bu tür stepneler sürekli kullanım için değildir. Zaruret halinde kullanılmalıdır. Stepneyi kullandığınızda 80 km/h’den daha hızlı araç kullanmayınız. Tam gaz hızlanmalarından, kuvvetli frenlemelerden ve yüksek hızlı olarak virajlara girmekten kaçınmak gerekir. Ayrıca aracın sürüş dinamiği ve trafik güvenliği için en kısa sürede stepneyi orijinal boyutlu lastiklerle değiştirilmek gerekir.