ESP Artık Standart Olacak!

Elektronik stabilite programı (ESP) ve lastik basınç kontrol sistemi, ülkemizde Kasım 2014 tarihinden itibaren satılan her otomobilde ve 1.3 tona kadar olan hafif ticari araçlarda standart hale geliyor. Kontrol kaybını önlemede büyük öneme sahip olan ve “elektronik melek” olarak adlandırılan ESP sistemi, önden kaymalarda viraj içerisindeki arka tekere, arkadan kaymalarda ise viraj dışarısındaki ön tekere fren müdahalesinde bulunarak aracın kontrolden çıkmasını önlüyor. Lastik basınç kontrol sistemi ise, jantlarda yer alan sensörler vasıtasıyla basınç farkını algılayarak sürücüyü uyarıyor. Ülkemiz otomobil pazarında rekabet eden markaların bir bölümünde bu sistemler bir süredir standart olarak sunuluyor. Fakat halen daha ESP ve lastik basınç kontrolünden yoksun olarak satılan otomobiller mevcut. Aslında bu gibi sistemlerin yasal zorunluluk nedeniyle değil de, insani bir sorumluluk bilinciyle satılan her otomobilde standart sunulmasını arzu ederdik. Her ne kadar bu böyle olmasa da bundan böyle bu sistemlerin standart hale gelmesi can ve mal kaybının önüne geçilmesi açısından son derece faydalı olacaktır.

Tahrikte ve frende kayma deyince ne anlaşılır?

Kuvvet bağlantı katsayısı lastiğin dönerken zemin üzerinde kaymasına bağlıdır.

Kaymasız yuvarlanan bir tekerlek bir dönüşünde yuvarlanma çevresi adı verilen U mesafesini kat eder.

U = 2.π.R

den hesaplanan R‘ye dinamik tekerlek yarıçapı denir.

Tekerleğin yuvarlanarak eriştiği çevresel hız, taşıt hızı v den farklı ise kayma olmaktadır. Bu iki hızın farkının büyük olan hıza oranına kayma denir. Kayma hep pozitif olsun diye frende ve tahrikte iki farklı ifade kullanılır. Kayma 0 ile 1 arasında değerler alır.

Kayma ile kuvvet bağlantı katsayısı arasındaki ilişki Şekilde gösterilmiştir. Kuvvet bağlantı katsayısının en büyük değerine μh tutunma katsayısı, kaymanın 1 olduğu değerine ise μg kayma katsayısı denir.

Tekerleklerde kayma

Kuvvet bağlantı katsayısı lastiğin dönerken zemin üzerinde kaymasına bağlıdır.

Kaymasız yuvarlanan bir tekerlek bir dönüşünde yuvarlanma çevresi adı verilen U mesafesini kat eder. U = 2.π.R’den hesaplanan R’ye dinamik tekerlek yarıçapı denir.

Tekerleğin yuvarlanarak eriştiği çevresel hız, taşıt hızı v den farklı ise kayma olmaktadır. Bu iki hızın farkının büyük olan hıza oranına kayma denir. Kayma hep pozitif olsun diye frende ve tahrikte iki farklı ifade kullanılır. Kayma 0 ile 1 arasında değerler alır.

Tekerleklerde oluşan kaymaya farklı bir bakış…

Bir tekerleğe uygulanan güç, o tekerlekte mevcut olan çekişi aşarsa kayma meydana gelir. Olası çekiş gücü, bu durumda azaltılır. Aracın hızlanmasından veya viraj almasından kaynaklanan ağırlık aktarımı/transferi, her bir lastik üzerindeki ağırlığı değiştirdiğinden dolayı lastiklerin olası çekiş gücünü etkiler.